De dalende verkoop van warmtepompen

De afgelopen jaren heeft de verkoop van warmtepompen in Nederland een opmerkelijke groei doorgemaakt. Warmtepompen werden gezien als een essentieel onderdeel van de energietransitie, met de overheid die forse subsidies aanbood om de aanschaf ervan te stimuleren.

Recentere ontwikkelingen hebben echter geleid tot een significante daling in de verkoopcijfers van deze duurzame verwarmingsoplossingen.

Volgens de meest recente gegevens van de Vereniging Warmtepompen is de verkoop van warmtepompen voor woningen in het eerste kwartaal van 2024 aanzienlijk gedaald, van 42.000 eenheden in hetzelfde periode vorig jaar naar slechts 20.000 stuks. Deze scherpe daling volgt op een reeds lagere verkoop van 26.000 warmtepompen in het vierde kwartaal van 2023.

Gasprijs

Een van de oorzaken voor de dalende verkoopcijfers is de daling van de gasprijs. Waar vorig jaar de hoge gasprijzen een sterke drijfveer waren voor consumenten om over te stappen op duurzamere verwarmingsoplossingen zoals warmtepompen, is deze urgentie nu afgenomen. Met de gasprijzen die niet langer zo hoog zijn, is de noodzaak voor alternatieven minder dringend geworden.

Renovatienorm

Omdat de regering heeft aangekondigd de renovatienorm niet door te zetten en elektriciteit niet te bevorderen boven aardgas, is de marktvraag zeer ingehouden.
De renovatienorm hield (of houdt) in dat bij vervanging van de cv-installatie vanaf 2026, mensen verplicht over moeten stappen op een duurzaam alternatief. In veel gevallen is dit een hybride warmtepomp, maar ook alternatieven zoals de volledig elektrische warmtepomp of een aansluiting op een warmtenet zijn mogelijk.

De verwachting was dat deze maatregel had geleid tot een jaarlijkse vraag naar 250.000 tot 300.000 nieuwe warmtepompen in bestaande woningen.

Zorgen over netcongestie

Een andere factor die een rol speelt, is de zorg over de belasting op het elektriciteitsnet. Warmtepompen vereisen aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit, wat op veel plekken in Nederland tot congestie op het laagspanningsnet leidt. Deze zorgen over de impact op de netinfrastructuur hebben de vraag naar warmtepompen negatief beïnvloed.

Stagnatie in de nieuwbouw

De vertraging in de bouw van nieuwe woningen heeft eveneens een effect gehad op de verkoopcijfers van warmtepompen. Hoewel warmtepompen in nieuwe woningen goed zijn voor ongeveer 75% van de verwarmingssystemen, heeft de afname in nieuwbouwprojecten geleid tot een daling in de totale vraag.

Veranderingen in subsidiebeleid

Een andere belangrijke ontwikkeling is de aanpassing van de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) dit jaar.
De nieuwe vereisten stellen dat warmtepompen minimaal energielabel A++ moeten hebben om in aanmerking te komen voor de subsidie. Dit heeft mogelijk invloed gehad op de vraag, aangezien goedkopere warmtepompen met een lager energielabel niet langer gesubsidieerd worden.

Toekomstperspectief

Ondanks de recente daling in verkoopcijfers, blijven de vooruitzichten voor de warmtepompsector positief. Volgens de Vereniging Warmtepompen zal de verkoop in 2024 stabiliseren rond de 150.000 stuks, vergelijkbaar met het recordaantal in 2023.

Dalende verkopen in heel Europa

De trend van dalende warmtepompverkopen is niet uniek voor Nederland. Een recente studie van de European Heat Pump Association laat zien dat de verkoop in 14 Europese landen in 2023 in totaal met ongeveer 5% is gedaald ten opzichte van 2022.

In veel Europese landen zijn de gebruikskosten van warmtepompen nog steeds hoger dan die van verwarmingsketels op fossiele brandstoffen. Dit komt doordat de elektriciteitsprijs daar vaak veel hoger is dan die van gas. Hoewel warmtepompen drie tot vijf keer energiezuiniger zijn dan ketels, is deze efficiëntie vaak niet genoeg om de aanzienlijk hogere elektriciteitskosten te compenseren.

Ondanks deze teruggang blijven de Europese klimaat- en energiedoelstellingen, zoals 49% hernieuwbare energie in verwarming en 60 miljoen warmtepompen tegen 2030, onverminderd ambitieus.

Lees ook: Particuliere beleggers tonen weinig interesse in verduurzaming huurwoningen