Effectieve maatregelen leiden tot afname risicovolle aflossingsvrije hypotheken

Het landschap van aflossingsvrije hypotheken in huishoudens ondergaat een positieve verandering, grotendeels toe te schrijven aan de inspanningen van hypotheekverstrekkers op aansturen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het bewustzijn over de risico’s van dergelijke hypotheken is toegenomen en dit heeft geleid tot actieve maatregelen. Uit een ambitieus initiatief waarbij 1,6 miljoen aflossingsvrije hypotheekhouders zijn benaderd, hebben maar liefst 744.000 huishoudens hun risicoprofiel aangepast.

De voordelen van financiële flexibiliteit die aflossingsvrije hypotheken met zich meebrengen, zijn evident voor vele huishoudens. Echter, de verplichting tot aflossing of herfinanciering aan het einde van de looptijd wordt niet altijd volledig beseft, zoals door de AFM wordt aangegeven. Ter reactie hierop heeft de toezichthouder sinds 2016 hypotheekaanbieders gestimuleerd om klanten met mogelijk hoge risico’s op dit vlak te benaderen.

Succesvol

Met succes, zo rapporteert de AFM. De afgelopen vijf jaar hebben hypotheekaanbieders 95% van hun klanten met (deels) aflossingsvrije hypotheken geïnformeerd over de bijbehorende risico’s, wat neerkomt op 1,6 miljoen klanten, via telefonisch contact of schriftelijke communicatie. Bovendien hebben 370.000 klanten een beoordeling ondergaan om hun toekomstige draagkracht voor de aflossingsvrije hypotheek te bepalen.

Het resultaat van deze inspanningen is dat maar liefst 744.000 klanten proactieve stappen hebben ondernomen. Deze stappen omvatten onder andere eenmalige of regelmatige aflossingen, het omzetten naar deels aflossende constructies of het inzetten op extra spaarmogelijkheden. Het merendeel van de aflossingsvrije hypotheken loopt af tussen 2033 en 2038, wat betekent dat er nog ruimschoots tijd is om de financiële situatie te stroomlijnen.

Uitdaging

Het blijkt echter uit het rapport ‘Klanten met een aflossingsvrije hypotheek activeren’ van de AFM dat het aansporen van klanten met aflossingsvrije hypotheken tot actie een uitdaging kan zijn. Vaak beschouwen huishoudens het hoofdstuk ‘hypotheek’ als afgesloten zodra de financiering voor hun droomhuis is geregeld. Bovendien zijn veel consumenten geneigd om hun financiële zaken ongewijzigd te laten.

Het rapport onthult een gedifferentieerde benadering voor verschillende klantgroepen. Huiseigenaren met aanzienlijke risico’s aan het einde van de looptijd werden persoonlijk begeleid, waarbij zij inzicht kregen in hun risicoprofiel en mogelijke oplossingen via gesprekken met adviseurs of het invullen van een betaalbaarheidstoets. Klanten met lagere hypotheekrisico’s ontvingen algemenere informatie over hoe zij online inzicht konden krijgen in hun hypotheeksituatie.

Om de motivatie bij klanten te vergroten, werden drempels weggenomen. Hypotheekverstrekkers hebben bijvoorbeeld de kosten voor aanpassingen of omzettingen van hypotheken verlaagd en het proces van de betaalbaarheidstoets vereenvoudigd en toegankelijker gemaakt. Bovendien koos men ervoor om klanten op strategische momenten aan te spreken, zoals aan het einde van de rentevaste periode of in maanden waarin extra inkomsten, zoals vakantiegeld of een dertiende maand, binnenkomen.

Stijging huizenprijzen

Een andere positieve ontwikkeling die bijdraagt aan het verminderen van hypotheekrisico’s is de stijging van de huizenprijzen in de afgelopen jaren. Deze stijging heeft het risico van problemen bij het aflossen aan het einde van de looptijd aanzienlijk verminderd. Hierdoor is het opmerkelijk dat het aantal starters dat voor een aflossingsvrije hypotheekvorm kiest, vorig jaar is toegenomen.